Van zand naar strand. De meeste kiteboarders in Nederland, of in ieder geval die uit Zuid-Holland, zijn inmiddels op de hoogte van een nieuw project aan de kust bij Ter Heijde, tussen Scheveningen en Hoek van Holland: ‘De Zandmotor’. De Zandmotor is een innovatief pilotproject om de Nederlandse kust duurzaam te beschermen. Op dit moment wordt voor de Delflandse kust ruim 21 miljoen (!) kubieke meter zand in de zee gestort. Hierdoor ontstaat een schiereiland, van zo’n honderd hectare in de vorm van een haak, even groot als tweehonderd voetbalvelden. Het steekt anderhalve kilometer ver in zee en is twee kilometer breed. Wat betekent dit voor het kiteboarden?
Door: Milo Extercatte
Beeld: Joop van Hout & Guido Akster
Op dit moment is het project volop in uitvoering en mag je voor de kust van Ter Heijde niet meer kiteboarden. Rijkswaterstaat heeft het werkterrein (ook in zee) afgesloten van 1 maart tot eind oktober 2011. Dit betreft de kuststrook tussen de standopgangen Schelpenpad en Watertoren van de gemeente Westland. Ook op zee is het terrein afgezet met boeien en hekken tot voorbij de laagwaterlijn. Voor de aanleg wordt gewerkt met zwaar materieel. Om de werkzaamheden voorspoedig te laten verlopen én voor jouw veiligheid is het van belang om je te houden aan het verbod. Want behalve voor de bescherming en uitbreiding van de kust biedt de Zandmotor na aanleg ruimte voor natuur, recreatie, én dus ook surfers. Samen met onder andere de NKV en de Surfrider Foundation worden hiervoor de mogelijkheden besproken.
Met andere woorden, na 1 november hebben we er in principe een mooie surfspot bij. Met een lagune (binnenmeer) aan de binnenkant van de haak en wellicht mooie nieuwe wavespots aan de kant van de zee. Het belooft een flinke wandeling vanaf het strand, maar dan kun je er waarschijnlijk met aflandige wind varen. Bij sideshore wind kun je natuurlijk naar het gebied toe kiteboarden of er een downwinder omheen maken. Behalve recreatiegebied ontstaat er ook een natuurgebied, waar we als het goed is veel vogels en zelfs zeehonden gaan zien.
De zee als bondgenoot
Met een stijgende zeespiegel, en een land dat grotendeels onder de zeespiegel ligt, is kustversterking noodzakelijk. Stroming, wind en golven zorgen dat de kustlijn continu verandert. Veel zand wordt van de kust weggevoerd. Daarom storten Rijkswaterstaat en de Provincie Zuid-Holland elke vijf jaar zand op het strand en voor de kust. Zo beschermen we de kust en breiden we deze uit; van zand naar strand.
Door het nieuwe concept van de Zandmotor vormt zich niet vijf jaar lang, maar gedurende twintig jaar nieuw, breder strand en duin. Na verloop van tijd verdwijnt de haakvorm: het zand komt zelf in beweging door de motor (drijvende kracht) van natuurlijke energie – stroming, wind en golven. De vorm van de Zandmotor zal dus veranderen, eerst vrij snel, daarna steeds langzamer.
Het grootste deel van het zand zal zich in noordelijke richting verplaatsen, met de vloedstroom mee. Een deel van het zand verdwijnt ook naar dieper water, maar gaat niet voorbij het zuidelijke havenhoofd van Scheveningen. Het zand waait vervolgens ook van het strand in de bestaande duinen. Het leuke van het concept is dat je in feite mét in plaats van tegen de zee bouwt aan een veilige kust; bouwen met de natuur.
Nummer 1 wereldwijd
De Zandmotor is de eerste pilot ter wereld op deze schaal. Als de test slaagt kan het concept ook op andere plekken, zowel in Nederland als de rest van de wereld, navolging krijgen. China en Vietnam hebben al aangegeven geïnteresseerd te zijn. Om dit stukje Nederlands trots te kunnen onderscheiden is er een naam bedacht: DeltaDuin. Als er in de toekomst meer Zandmotors komen, is de Zandmotor bij Ter Heijde in ieder geval te onderscheiden: De Zandmotor DeltaDuin.
De Zandmotor DeltaDuin kost zeventig miljoen euro, maar is op de lange termijn waarschijnlijk goedkoper en tegelijk minder schadelijk voor de (onderwater) natuur dan de zandstortingen die nu elke vijf jaar worden gedaan.
De locatie Ter Heijde is gekozen, omdat juist daar behoefte is aan meer ruimte voor natuur en recreatie. De verwachting is dat het zand op termijn voor 35 hectare aan extra duinaangroei zorgt. Er komen geen strandpaviljoens, wel komt er een uitkijkpunt en mogelijk een post van de Reddingsbrigade. Ook komt er een veertig meter hoge argusmast. Daarin hangen camera’s die worden gebruikt voor onderzoek naar en de ontwikkeling van de Zandmotor en voor toezicht op zwemveiligheid.
Extra opletten
De veranderende kustlijn zorgt voor nieuwe zandbanken en dus andere (mui)stromingen. Hierdoor kunnen er mogelijk gevaarlijke situaties ontstaan. Als het project klaar is zal dan ook eerst een zwemverbod worden ingesteld, omdat het nog niet precies bekend is wat de gevolgen van de Zandmotor allemaal zullen inhouden. Daarom zullen wetenschappers aan de hand van meetgegevens de nieuwe stromingen in kaart brengen. Zo zal in de toekomst meer duidelijk zijn over de loop van de nieuwe stromingen en de veiligheid rondom de Zandmotor. Als je er in november gaat kiteboarden, let dan dus extra goed op, zeker met de koude temperatuur van het zeewater.
Meer informatie en een animatiefilmpje is te vinden op www.dezandmotor.nl
